Geneza i rozwój leasingu
Słowo leasing pochodzi z języka angielskiego i oznacza wynajmowanie, dzierżawienie. W praktyce gospodarczej pojęcie leasingu ma szersze znaczenie i nieco inne niż najem czy dzierżawa.
Leasing w praktyce gospodarczej zaistniał w USA na początku lat 50-tych XX wieku, głównie jako wynik z jednej strony szybkiego postępu technicznego, z drugiej konkurencji na rynku zbytu. Kształt organizacyjny idea leasingu znalazła w założonej w 1952 r. w San Francisco spółce leasingowej „United States Leasing Corporation", która zajęła się leasingiem środków produkcji dla przemysłu spożywczego.
W Europie spółki leasingowe powstały niespełna 10 lat później, głównie w Wielkiej Brytanii, RFN, Francji, Belgii i Szwajcarii. Zaznaczyć przy tym należy, że europejskie spółki leasingowe powstawały najczęściej przy udziale amerykańskich firm leasingowych, przyjmują cich praktyki i zwyczaje m.in. w zakresie formułowania treści formularzy umów leasingowych oraz ogólnych warunków operacji leasingowych.
Na Dalekim Wschodzie pierwszą spółką leasingowa z kapitałem wyłącznie krajowym była utworzona w 1962 r. w Japonii „Orient Leasing Corporation" (obecnie: „Orix Corporation").
W państwach wysoko rozwiniętych leasing stanowi powszechnie stosowaną formę obrotu gospodarczego oraz metodę finansowania i kredytowania inwestycji. Od kilku lat wzrasta zainteresowanie leasingiem w państwach Europy Środkowej i Wschodniej, szczególnie na Węgrzech, w Czechach i Słowenii. Odgrywa on tam coraz większą rolę w bieżącej działalności handlowej, inwestycyjnej i kredytowej.
Na grunt polski leasing został przeniesiony 7-8 lat temu. Obecnie staje się on coraz popularniejszą formą obrotu dobrami inwestycyjnymi
trwałego użytku. Związane jest to przede wszystkim z wprowadzeniem u nas mechanizmów gospodarki rynkowej, które w naturalny sposób sprzyjają tej formie inwestowania. Znalazło to m.in. swój wyraz w ustawie z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 ze zm.). Pierwsze polskie firmy leasingowe zakładali Polacy wykorzystujący swoje kontakty zagraniczne. Chodziło o to, żeby w składzie udziałowców bądź akcjonariuszy firmy leasingowej były osoby zagraniczne, gdyż spółki z udziałem kapitału zagranicznego dysponowały systemowym zwolnieniem z podatku dochodowego. Przedsiębiorstwa zwolnione z podatku dochodowego mogły oferować bardziej konkurencyjne warunki niż pozostałe. Gdy wakacje podatkowe stały się historią, na rynku leasingowym zaczęła wzrastać aktywność banków, w tym zagranicznych. Do 1996 r. banki występowały zwykle jako podmioty finansujące operacje leasingowe nie związanych z nimi spółek leasingowych. Od tej zasady było tylko kilka wyjątków: Wschodni Bank Cukrownictwa S.A., który sam zajmował się leasingiem i handlem wierzytelnościami leasingowymi, Bank Rozwoju Eksportu S.A., który od 1993 r. ma swoją spółkę leasingowa BRE Services i Bel Leasing, który należy do BIG Banku Gdańskiego. Począwszy od 1996 r. banki coraz chętniej zakładały spółki leasingowe. Powstały m.in. Handlowy Leasing S.A. (Bank Handlowy S.A. w Warszawie) i BDK - Daewoo Leasing S.A. (Bank Depozytowo - Kredytowy z Grupy Pekao S.A.). W tym czasie weszło na polski rynek kilka dużych zagranicznych firm leasingowych: ING Lease (ING Lease Holding), Orix Polska (Orix Corporation), City Lease (Citibank), Polski Leasing Przemysłowy (Deutsche Leasing i Pekao S.A.).
Powstanie bankowych spółek leasingowych i zanik podatkowych ulg systemowych zmieniły strukturę transakcji. Do I półrocza 1996 r. przeważały liczne drobne kontrakty leasingowe, szczególnie samochodów ciężarowych, sprzętu telekomunikacyjnego i komputerowego. W olbrzymim stopniu były one ucieczką od podatku dochodowego. Dowodzi tego, trudno inaczej wytłumaczalna, duża popularność leasingu operacyjnego, w którym raty leasingowe są kosztami uzyskania przychodów. Jednak coraz częściej dochodzi do transakcji dużych (tzw. big - ticket), związanych z inwestycjami przemysłowymi (maszyny, urządzenia, linie technologiczne, nieruchomości). Na ten segment rynku liczą przede wszystkim firmy zagraniczne i polskie leasingowe towarzystwa bankowe które uważają, że dzięki łatwemu dostępowi do kapitału zadecydują o kształcie rynku.
Wzrost liczby spółek leasingowych w poszczególnych państwach spowodował potrzebę utworzenia ich krajowych i międzynarodowych związków w celu koordynacji współpracy, która dotyczy przede wszystkim promocji oraz działalności na rzecz usuwania barier w rozwoju leasingu. Firmy zrzeszone w Europejskiej Federacji Związku Spółek Leasingowych z siedzibą w Brukseli - LEASEUROPE, skupiające około 980 spółek leasingowych z państw Unii Europejskiej (reprezentacja polskich przedsiębiorstw ma w LEASEUROPE status członka korespondenta), osiągnęły pod koniec 1991 r. obrót wynoszący prawie 76 mld USD.
W Polsce organizacją samorządową firm leasingowych jest Konferencja Przedsiębiorstw Leasingowych, która skupia 55 podmiotów. Ze sporą dozą prawdopodobieństwa szacuje się, że w Polsce funkcjonuje około 200 firm leasingowych, gdy - dla porównania - w Niemczech działa ich około 1300 a pierwszą szóstkę tworzą firmy należące do koncernów samochodowych.
Wartość światowych obrotów leasingowych, mierzona wartością nowych dóbr trwałego użytku nabytych przez spółki leasingowe dla ich klientów, wyniosła w 1979 r. 53 mld USD, w 1986 r. wzrosła do 200 mld USD, a w 1991 r. przekroczyła 345 mld USD. Według publikacji Wydawnictwa Euromoney pt. „World Leasing 1995" wartość umów leasingu zawartych na całym świecie w zakresie technologii urządzeń, bez nieruchomości, wyniosła w 1995 r. 409 mld USD, w tym w samych Stanach Zjednoczonych 169,3 mld USD, zaś w całej Europie 108 mld USD (por. [61]).
Największe obroty osiągają tradycyjnie firmy leasingowe USA. Dane statystyczne wykazują, że obecnie do 33% inwestycji w Stanach Zjednoczonych jest realizowanych metodą leasingu. Zbliżone wielkości notuję się w Anglii (do 33%), w Hiszpanii (ok. 20%), we Francji (ok. 18%), w Niemczech (ok. 18%). W krajach byłego obozu socjalistycznego wartość inwestycji finansowanych w ten sposób wynosi: na Węgrzech - 19%, w Czechach - 20%, w Słowenii - nawet 32%, a w Polsce do 8%.
Zasadnym jest zatem twierdzenie, że leasing stanowi obecnie powszechnie stosowaną formę obrotu gospodarczego w zakresie nabywa- nia dóbr inwestycyjnych i konsumpcyjnych w postaci ruchomych środków trwałych (maszyn, urządzeń, środków transportu itp.) oraz nieruchomości, w tym również wyposażonych w odpowiednie urządzenia (np. kompletne zakłady produkcyjne, warsztaty, maszyny).