Blachy na nadwozia
-3.1.1. Blachy stalowe na nadwozia
Blachy stalowe na nadwozia powinny charakteryzować się plastycznością i elastycznością oraz spawalnością. O rodzaju i jakości stosowanych blach decyduje przeznaczenie elementu, który ma być z nich wykonany. Przy doborze należy kierować się znajomością cech blachy nadwoziowej.
Plastyczność blachy decyduje o jej podatności na rozciąganie i ściskanie przy zmianie kształtu. Cecha ta decyduje o możliwości tłoczenia elementów profilowych z blach. Większą plastycznością charakteryzują się blachy miękkie.
Elastyczność blachy charakteryzuje jej zdolność do odkształceń sprężystych. Dużą sprężystość wykazują elementy głęboko tłoczone. Kształt głęboko tłoczonego elementu (naroża, zagięcia, wklęśnięcia) jest utrzymywany przez naprężenia wewnętrzne, powstałe podczas tłoczenia. Kształt pierwotny materiału będzie się utrzymywał do chwili zastosowania nacisku przewyższającego wewnętrzne naprężenia. Blacha będzie próbowała odzyskać swój kształt pierwotny, o ile zastosowany nacisk nie
przekroczy wartości granicy sprężystości materiału blachy. Sprężystość materiału blachy rośnie ze zwiększeniem jej trwałości. Blacha miękka wykazuje mniejszą elastyczność. Do produkcji nadwozi stosuje się blachy miękkie (mniej elastyczne, bardziej plastyczne). Cech sprężystości nabiera element w trakcie tłoczenia. Staje się on w ten sposób bardziej odporny na odkształcenia plastyczne.
• Spawalność blach jest cechą pozwalającą na wykonanie połączeń zgrzewanych bez obniżenia własności wytrzymałościowych blachy i połączenia.
Własności blach stalowych nadwoziowych są określone w normie PN-71/H-92143. Są to blachy walcowane na zimno o grubości 0,5—2,5 mm. Klasyfikacja blach dotyczy jakości powierzchni i własności mechanicznych i technologicznych. W zależności od jakości powierzchni blachy te dzieli się na trzy rodzaje:
la — blachy o najlepszej jakości powierzchni, przeznaczone na zewnętrzne części nadwozia samochodów osobowych oraz na części podlegające powlekaniu galwanicznemu,
Ib — blachy o dobrej jakości powierzchni, przeznaczone na widoczne wewnętrzne części samochodów osobowych, zewnętrzne części nadwozi autobusów i mikrobusów, motocykli, kabin samochodów ciężarowych i innych pojazdów,
II — blachy o zwykłej jakości powierzchni o różnorodnym wyglądzie, przeznaczone na wewnętrzne części wszystkich pojazdów produkowanych przez przemysł motoryzacyjny. W zależności od własności mechanicznych i technologicznych blachy
dzieli się na pięć kategorii:
SSB — blachy na szczególnie trudne do wykonania wytłoczki o złożonym kształcie, o dużym stopniu miejscowego odkształcenia występującego podczas tłoczenia,
SB — blachy na bardzo trudne do wykonania wytłoczki o złożonym kształcie i dużym stopniu miejscowego-odkształcenia występującego podczas tłoczenia,
B — blachy do wykonywania wytłoczek wymagających bardzo głębokiego tłoczenia,
G — blachy do wykonania wytłoczek wymagających głębokiego tłoczenia,
T — blachy do wykonania wytłoczek wymagających zwykłego tłoczenia.
Tłoczność blach przy tej klasyfikacji jest określona za pomocą próby Erichsena. Próba jest wykonana na przyrządzie, który składa się z matrycy i zakończonego kulisto stempla. Poddawana próbie blacha jest tłoczona kulistym stemplem do chwili ukazania się pierwszego pęknięcia. Głębokość wgłębienia, wyrażona w milimetrach, określa tłoczność blachy.
W zależności od możliwości wykorzystania powierzchni arkusza blachy rozróżnia się dwie klasy:
blachy pierwszej klasy — bez oznaczenia,
blachy drugiej klasy — oznaczone „Z". Ponadto rozróżnia się blachy:
WD — wysokiej dokładności wykonania grubości,
D — podwyższonej dokładności wykonania grubości,
bez znaku — zwykłej dokładności wykonania grubości.
W celu ochrony przed korozją podczas transportu i składowania blachy powleka się cienką warstwą oleju konserwacyjnego (np. Antykor 4).